Hər gün tarixdə özünəməxsus iz qoyan hadisələrlə yadda qalır. 02 iyul da həm Azərbaycanda, həm də dünyanın müxtəlif ölkələrində baş vermiş mühüm siyasi, hərbi, elmi və mədəni hadisələrlə seçilir. Bu tarix bir tərəfdən Azərbaycan polisinin peşə bayramı kimi qeyd olunur, digər tərəfdən isə dünya tarixində insan hüquqları, dövlətçilik və elmi-texniki inkişaf baxımından əhəmiyyətli dönüş nöqtələri ilə yadda qalıb.

Azərbaycanda 02 iyul

Azərbaycan Polisi Günü

Azərbaycan Respublikasında hər il 2 iyul – Polis Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix 1918-ci il iyulun 2-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin daxili işlər orqanlarının yaradılması haqqında qərar qəbul etməsi ilə bağlıdır. Bununla müstəqil Azərbaycanın ilk milli polis orqanlarının əsası qoyuldu.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin 1998-ci il tarixli sərəncamı ilə 2 iyul rəsmi olaraq Azərbaycan Polisi Günü elan edilib. Bu gün ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunması, ictimai asayişin təmin edilməsi və cinayətkarlığa qarşı mübarizədə həyatını itirmiş polis əməkdaşlarının xatirəsi ehtiramla yad edilir.

Azərbaycan tarixində bu gün doğulanlar

Ələsgər Ələkbərov (1910–1963) – Azərbaycanın görkəmli teatr və kino aktyoru, SSRİ Xalq artisti. Onun yaratdığı obrazlar milli teatr və kino tarixində xüsusi yer tutur.

Azərbaycanda vəfat edən tanınmış şəxslər

Mənbələrə görə, 2 iyul tarixində Azərbaycan tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan tanınmış dövlət və elm xadimlərinin vəfatı ilə bağlı geniş qeyd olunan hadisə yoxdur.

Dünyada 02 iyulda baş verən mühüm hadisələr

1776 – ABŞ-ın müstəqilliyi istiqamətində həlledici qərar

İyulun 2-də Kontinental Konqres Böyük Britaniyadan ayrılmaq barədə qərarı qəbul etdi. İki gün sonra – 4 iyulda isə ABŞ-ın Müstəqillik Bəyannaməsi rəsmən təsdiqləndi.

1900 – İlk "Zeppelin" havaya qalxdı

Alman mühəndisi Ferdinand fon Zeppelinin hazırladığı idarəolunan hava gəmisi ilk uğurlu uçuşunu həyata keçirdi. Bu hadisə aviasiya tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı hesab olunur.

1937 – Ameliya Erhartın müəmmalı yoxa çıxması

Dünyanın ən məşhur qadın pilotlarından biri olan Ameliya Erhart Sakit okean üzərində dünya səyahəti zamanı son dəfə radio əlaqəsinə çıxdıqdan sonra itkin düşdü. Onun taleyi bu günə qədər aviasiya tarixinin ən böyük sirlərindən biri olaraq qalır.

1964 – ABŞ-da Mülki Hüquqlar Aktı imzalandı

ABŞ Prezidenti Lindon Conson irqi ayrı-seçkiliyi qadağan edən tarixi Mülki Hüquqlar Aktını (Civil Rights Act) imzaladı. Bu qanun insan hüquqları tarixində ən mühüm sənədlərdən biri hesab edilir.

1972 – Şimla sazişi imzalandı

Hindistanın Baş naziri İndira Qandi və Pakistan Prezidenti Zülfiqar Əli Bhutto arasında imzalanan Şimla sazişi 1971-ci il müharibəsindən sonra iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində mühüm addım oldu.

1997 – "Men in Black" filminin premyerası

Məşhur fantastik komediya filmi "Men in Black" ilk dəfə nümayiş olundu və qısa müddətdə dünya kinosunun ən uğurlu layihələrindən birinə çevrildi.

02 iyulda doğulan dünya şöhrətli şəxslər

Hermann Hesse (1877–1962) – Alman əsilli İsveçrə yazıçısı, Nobel mükafatı laureatı.
Patris Lumumba (1925–1961) – Konqo Demokratik Respublikasının ilk Baş naziri və Afrika azadlıq hərəkatının simvollarından biri.
Medqar Evers (1925–1963) – ABŞ-da vətəndaş hüquqları uğrunda mübarizə aparan tanınmış fəal.
Lindsay Lohan (1986) – Amerikalı aktrisa və müğənni.

02 iyulda vəfat edən məşhur şəxslər

Nostradamus (1503–1566) – Fransız həkim və astroloq.
Jan Jak Russo (1712–1778) – Fransız maarifçi filosofu və yazıçısı.
Ernest Heminquey (1899–1961) – Nobel mükafatı laureatı, Amerika yazıçısı.
Vladimir Nabokov (1899–1977) – Rus əsilli Amerika yazıçısı.
Eli Vizel (1928–2016) – Nobel Sülh Mükafatı laureatı, yazıçı və insan hüquqları müdafiəçisi.

02 iyul tarixi həm Azərbaycan, həm də dünya tarixində dövlətçilik, hüquq, elm, aviasiya və mədəniyyət baxımından mühüm hadisələrlə zəngindir. Azərbaycanda Polis Günü kimi qeyd olunan bu tarix milli dövlət quruculuğunun mühüm mərhələsini simvolizə edir. Dünyada isə 2 iyul insan hüquqları uğrunda mübarizə, elmi-texniki tərəqqi və tarixi qərarlarla yadda qalan günlərdən biri kimi tarixdə öz yerini qoruyub saxlayır.

İlhamə HÜSEYNİ