Yalnızlıq təhlükəlidirmi?

Müasir dövrdə milyonlarla insan özünü tənha hiss etdiyini etiraf edir. Maraqlıdır ki, bu problem təkcə psixoloji narahatlıq deyil, həm də fiziki sağlamlıq üçün ciddi risk faktoru hesab olunur. Son illərdə dünyanın aparıcı alimləri və tibb təşkilatları yalnızlığın insan orqanizminə təsirini araşdıraraq diqqətçəkən nəticələr əldə ediblər.
AvroMedia.Az bu mövzu ilə bağlı araşdırmasını təqdim edir:

Mütəxəssislər bildirirlər ki, burada söhbət sadəcə tək yaşamaqdan getmir. Əsas məsələ insanın özünü sosial baxımdan təcrid olunmuş və dəstəkdən məhrum hiss etməsidir. Bir insan ailəsi və dostları arasında olsa belə, özünü tənha hiss edə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, uzunmüddətli yalnızlıq stress hormonlarının səviyyəsini artırır. Bu isə immun sisteminin zəifləməsinə, yuxu pozğunluqlarına və orqanizmdə iltihabi proseslərin güclənməsinə səbəb ola bilər.

Bir çox elmi araşdırmaya əsasən, yalnızlıq ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf riskini artıran amillərdən biri hesab olunur. Alimlər müəyyən ediblər ki, özünü davamlı tənha hiss edən insanlarda yüksək qan təzyiqi, ürək tutması və insult riski daha yüksək ola bilər. Bunun əsas səbəblərindən biri uzunmüddətli stress və onun qan damarlarına mənfi təsiridir.

Nevroloqların araşdırmaları göstərir ki, uzun illər davam edən sosial təcrid yaşlı insanlarda yaddaşın zəifləməsi və demensiya riskinin artması ilə əlaqələndirilir. Sosial ünsiyyət beynin daim işləməsini təmin edən vacib amillərdən biridir. İnsanlar söhbət etdikcə, fikir mübadiləsi apardıqca və yeni məlumat öyrəndikcə beyin daha aktiv fəaliyyət göstərir. Ünsiyyətin azalması isə zamanla idrak funksiyalarına mənfi təsir göstərə bilər.

Yalnızlıq ən çox psixi sağlamlıq sahəsində özünü göstərir. Psixoloqlar bildirirlər ki, uzun müddət davam edən tənhalıq narahatlıq, depressiya, motivasiya itkisi və özünəinamın azalması ilə nəticələnə bilər. Bəzi insanlar tədricən sosial münasibətlərdən uzaqlaşır, yeni insanlarla tanış olmaqdan çəkinir və bu vəziyyət "qapalı dairə" yaradır. Nəticədə yalnızlıq daha da dərinləşir.

Alimlər yalnızlığın immun sisteminə də təsir etdiyini müəyyən ediblər. Davamlı psixoloji gərginlik orqanizmdə iltihab göstəricilərini artıra və infeksiyalara qarşı müqaviməti zəiflədə bilər. Bu səbəbdən özünü uzun müddət tənha hiss edən insanların bəzi xəstəliklərdən sağalma müddətinin daha uzun çəkə bildiyi qeyd olunur.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı son illərdə yalnızlıq və sosial təcridin qlobal sağlamlıq problemlərindən birinə çevrildiyini vurğulayır. Təşkilatın məlumatına görə, bu problem hər yaş qrupuna aid olsa da, xüsusilə yaşlı insanlar və gənclər arasında daha çox müşahidə edilir. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, yalnızlıq təkcə fərdi deyil, həm də ictimai sağlamlıq məsələsidir və onun qarşısının alınması üçün sosial əlaqələrin gücləndirilməsi vacibdir.

Psixoloqlar hesab edirlər ki, kiçik addımlar belə böyük dəyişiklik yarada bilər. Dost və ailə üzvləri ilə müntəzəm əlaqə saxlamaq, yeni hobbilər qazanmaq, könüllü fəaliyyətlərdə iştirak etmək və idmanla məşğul olmaq sosial əlaqələrin güclənməsinə kömək edir. Mütəxəssislər onu da vurğulayırlar ki, əgər yalnızlıq hissi uzun müddət davam edir, gündəlik həyata və emosional vəziyyətə ciddi təsir göstərirsə, psixoloq və ya psixoterapevtə müraciət etmək faydalı ola bilər. 2023-cü ildə aparılan genişmiqyaslı beynəlxalq qiymətləndirmələrdən birində yalnızlığın sağlamlığa təsirinin gündə təxminən 15 siqaret çəkməyin yaratdığı risklə müqayisə oluna biləcəyi qeyd olunub. Alimlər bu bənzətmənin simvolik olduğunu vurğulasalar da, məqsəd yalnızlığın ciddi ictimai sağlamlıq problemi olduğunu diqqətə çatdırmaqdır.