İçimizdə Yaşayan Yollar

İnsan bədəni müəyyən bir coğrafiyada yaşaya, hər hansı bir şəhərin zamana uymuş ritminə öyrəşə bilər, lakin ruhun mənsub olduğu əzəli, gizli bir xəritə var. Tarixin hələ mürəkkəbi qurumamış qədim qatlarında birdəfəlik cızılan o mənəvi xəritə, nəsillər dəyişsə belə, öz ilkin milli və coğrafi cizgilərini heç vaxt itirmir. Qərbi Azərbaycana qayıdış mövzusu bu gün hər birimizin daxilində məhz həmin gizli yaddaş xəritəsinin geosiyasi müstəvidə yenidən oyanması, tarixin zorla sındırılmış milli aynasının bütövləşməsidir. Bu bütövlük sadəcə publisistik bir çağırış, yaxud müvəqqəti rəsmi gündəm çərçivəsinə sığmır. Bu, bütöv bir xalqın əsrlərin sınağından keçib gələn genetik yaddaş yürüşü, öz milli kimliyinin ən qədim, ən təmiz ocaq qaynağına qovuşmaq iradəsidir. İllərdir sinəmizdə, xatirələrimizdə gəzdirdiyimiz o torpaqların nisgili indi artıq sadəcə hüzünlü elegiyaların mövzusu olmaqdan çıxmışdır; o, müasir Azərbaycanın dövlət fəlsəfəsini, qətiyyətli strateji hədəflərini bütövləşdirən mənəvi dirçəliş hərəkatıdır. İçimizdə yaşayan yollar bizi hər an həmin qaynağa tərəf çəkir, axı yaddaş millətlərin varlıq sığınacağı, gələcəyə açılan qapısıdır.   Tarixin obyektiv süzgəcindən keçəndə aydın görünür ki, Göyçənin dumanlı yaylaqlarında, İrəvanın hər daş sənədlərində qalan imzamız, Zəngəzurun sıldırım qayalarından əks olunan pıçıltılarımız əslində bizdən, bizim dövlətçilik tariximizdən heç vaxt ayrılmadı. Zamanın amansız, ədalətsiz siyasi küləkləri insanları bir gecədə doğma ata-baba yurdundan qoparıb fərqli talelərə, deportasiya ağrılarına sovursa da, o torpaqların altındakı mənəvi, tarixi köklərimizi qurutmağa kimsənin gücü çatmadı. Biz hər gecə yuxularımızda dolandığımız, hər sübh xəyallarımızda havasını udub suyunu içdiyimiz o qədim yurd yerlərinə indi qalib bir dövlətin, mənəvi haqqına sahib çıxan qətiyyətli bir xalqın baxışları ilə boylanırıq. Keçmişin ağrılarını, tarixi ədalətsizliklərin gətirdiyi itki hissini gələcəyin böyük sivil quruculuq enerjisinə çevirməyin  zamanıdır. O dağların milli saflığı, təmizliyi nəsillərin qan yaddaşında süzülərək bu günümüzün dövlətçilik təfəkkürünə qədər qorunub saxlanmışdır. Bu müqəddəs saflığı gələcəyə, beynəlxalq arenalara daşımaq məqsədilə hər bir cümləmiz, hər bir bəyanatımız quru xəbər lentlərinin soyuq dilindən, şablon yanaşmalardan tamamilə uzaq olmalıdır.

İnsan nəfəsi duyulmayan, daxilində səmimiyyət və tarixi reallıq daşımayan hər bir ifadə o böyük torpaq həsrətinin, dövlət səviyyəsində aparılan bu böyük mübarizənin qarşısında aciz qalır. Əsl ziyalılıq, milli təfəkkür sınağı da məhz buradadır. Bu qayıdış fəlsəfəsini fəğanla, ağılarla, şablon kədər ifadələri ilə zəiflətmək vərdişini birdəfəlik arxivə təslim etmək lazımdır. Biz dünyaya fəryad yox, böyük bir tarixi haqqın, sarsılmaz bir dövlət iradəsinin kəsərli səsini çatdırırıq. Ata-babalarımızın ayaq izləri qalan, ulu tariximizin dolaşdığı o uca zirvələr bizdən milli fədakarlıq, sarsılmaz bütövlük, bir də yolun sonuna qədər eyni qətiyyətlə addımlamaq cəsarəti tələb edir. Bu strateji cəsarət hər bir sətirdə, hər bir publisistik abzasda o torpaqların tarixi gerçəkliyini, insanımızın içindəki o sönməz ocağı qlobal miqyasda hiss etdirmək əsas hədəfimizə çevrilir.  Tarixin ən ağır sınaqlarından, ədalətsiz bölünmələrindən keçib gələn, hər dəfə öz ləyaqətini qoruyaraq yenidən doğulmağı bacaran bu millət, indi sülhün, ədalətin və beynəlxalq hüququn işığında öz doğma ata-baba yurduna tərəf hüquqi və mənəvi zəfər yürüşünü davam etdirir. Bu hərəkat sadəcə lokal bir köç ssenarisi sayıla bilmək hüdudlarını çoxdan aşmışdır, bu, bütöv bir regionun tarixi coğrafiyasını öz təbii axarına qaytaran mənəvi bərpa prosesidir. Biz yazdıqlarımızla, apardığımız elmi-publisistik tədqiqatlarla o yolların üzərinə qonmuş zaman tozunu, qəsdən yaradılmış tarixi təhrifləri silir, hər bir oxucunun qəlbindəki o gizli, milli işığı daha da alovlandırırıq. Hər bir vətəndaş dərk edir ki, o yollar  coğrafi bir məkana yox, həm də bizim öz milli mənliyimizə, daxili azadlığımıza, dövlət olaraq gələcək bütövlüyümüzə aparır. Bu daxili azadlıq, bu sarsılmaz inam bizi fiziki sərhədləri qanun çərçivəsində aşaraq həqiqi qayıdışın ali mahiyyətinə çatdırır.  Həqiqi qayıdış  o yerlərə fiziki olaraq varmaq, hansısa məkana vizual olaraq sahiblənmək demək mənasına gəlmir. Əsl dönüş illərdir səssizliyə bürünmüş, sükutla tarixi ədaləti gözləyən tərk edilmiş o evlərin pəncərələrindən yenidən isti, milli işığın süzülməsidir. Əsl qayıdış o uca dərələrdə, o qədim kəndlərdə Azərbaycan kəlamının yenidən şaxələnməsi, doğma uşaq gülüşlərinin o soyuq, qərib daşları belə canlandırması, cana gətirməsidir. Biz o günü təqvimdə  bir xəyal, uzaq bir tarix kimi gözləmirik, onu hər gün dövlət iradəmizlə atdığımız real addımlarla, sarsılmaz intellektual inamımızla özümüz yaxınlaşdırırıq. Milli kimliyimizin, dövlətçilik varlığımızın ən böyük, ayrılmaz parçası olan Qərbi Azərbaycan hər birimizin içində döyünən canlı bir ürəkdir. O ürəyin döyüntüləri bizi mütləq doğma ocaqların nurlu sabahına qovuşduracaq, milli ruhumuzu öz əzəli bütövlüyünə, tarixi ucalığına yetirəcəkdir.