3 iyun dünya tarixində siyasi, elmi, hərbi və mədəni hadisələrlə yadda qalan günlərdən biridir. Bu tarixdə baş verən hadisələr müxtəlif ölkələrin taleyinə təsir göstərmiş, dünya tarixinin gedişində mühüm izlər buraxmışdır. Eyni zamanda Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətlərinin həyatında da bu günlə bağlı mühüm məqamlar mövcuddur.

Azərbaycan tarixində 3 iyun

Azərbaycan tarixində 3 iyun tarixi ilə bağlı beynəlxalq səviyyədə geniş tanınan hadisələr çox olmasa da, müstəqillik dövründə ölkənin ictimai-siyasi həyatında müxtəlif mühüm tədbirlər, dövlət proqramları və beynəlxalq əməkdaşlıq layihələri bu tarixdə reallaşdırılıb.

Dünya tarixində 3 iyun

1889 – ABŞ-da ilk uzunməsafəli elektrik ötürmə xətti istifadəyə verildi

ABŞ-ın Oreqon ştatında Uillamet şəlaləsindən Portlend şəhərinə qədər uzanan ilk uzunməsafəli elektrik enerjisi ötürmə xətti fəaliyyətə başladı. Bu hadisə müasir enerji sistemlərinin inkişafında mühüm mərhələ hesab olunur.

1916 – ABŞ-da Milli Müdafiə Aktı qəbul edildi

ABŞ Prezidenti Woodrow Wilson Milli Müdafiə Aktını imzaladı. Bu qanun ölkənin hərbi ehtiyat qüvvələrinin və Milli Qvardiyanın genişləndirilməsinə imkan yaratdı.

1940 – Paris alman aviasiyasının bombardmanına məruz qaldı

İkinci Dünya müharibəsi zamanı Almaniya Hərbi Hava Qüvvələri Parisə genişmiqyaslı hava hücumu təşkil etdi. Nəticədə yüzlərlə mülki şəxs həyatını itirdi.

1943 – Los-Ancelesdə "Zoot Suit" iğtişaşları başladı

ABŞ tarixinin ən məşhur etnik qarşıdurmalarından biri olan "Zoot Suit" iğtişaşları Kaliforniyada başladı. Hadisələr əsasən gənclər və hərbçilər arasında baş verdi.

1965 – İlk amerikalı astronavt açıq kosmosa çıxdı

Astronavt Edward H. White II "Gemini-4" missiyası zamanı açıq kosmosa çıxaraq ABŞ tarixində ilk kosmik yürüşü həyata keçirdi. Bu hadisə kosmik tədqiqatların inkişafında dönüş nöqtəsi sayılır.

1989 – Tiananmen meydanında qanlı hadisələr başladı

Çində demokratiya tələbi ilə keçirilən etiraz aksiyalarının yatırılması üçün ordu Pekindəki Tiananmen meydanına yeridildi. Bu hadisə müasir Çin tarixinin ən mübahisəli və faciəli səhifələrindən biri hesab olunur.

2006 – Monteneqro müstəqilliyini rəsmən elan etdi

Monteneqro Serbiya ilə dövlət ittifaqına son qoyaraq müstəqil dövlət kimi fəaliyyətə başladı. Bu hadisə Balkanlar regionunda yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı oldu.

2017 – London Körpüsü terror aktı

Londonda baş verən terror hücumu nəticəsində çoxsaylı insan həlak oldu və yaralandı. Hadisə dünya ictimaiyyətində ciddi rezonans doğurdu.

3 iyunda dünyaya gələn məşhur şəxslər

Rafael Nadal (1986) – Tennis tarixinin ən böyük idmançılarından biri, çoxsaylı "Böyük Dəbilqə" turnirlərinin qalibi.
Josephine Baker (1906) – XX əsrin ən məşhur səhnə ulduzlarından biri.
Allen Ginsberg (1926) – Beat nəslinin ən tanınmış nümayəndələrindən biri.

3 iyunda vəfat edən məşhur şəxslər

Muhammad Ali (2016) – Dünya boks tarixinin əfsanəvi simalarından biri.
Ruhollah Khomeini (1989) – İran İslam Respublikasının qurucusu.
Nazım Hikmət (1963) – Türk və dünya ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi.

3 iyun dünya tarixində kosmik tədqiqatlardan siyasi dəyişikliklərə, müharibələrdən müstəqillik proseslərinə qədər bir çox mühüm hadisələrin baş verdiyi tarixdir. Bu gün həm də dünya idmanının əfsanəsi Rafael Nadalın doğum günü, boks əfsanəsi Muhammad Alinin isə vəfat günü kimi tarixdə öz yerini tutub.

İlhamə HÜSEYNİ