29 Aprel-Tarixin BU GÜNÜ

Tarix boyu hər gün müxtəlif hadisələrlə yadda qalır. 29 aprel də həm dünya, həm də Azərbaycan tarixi üçün diqqətçəkən hadisələrlə zəngin günlərdən biridir. Bu tarixdə baş verənlər siyasi proseslərdən müharibələrə, mədəniyyət hadisələrindən diplomatik addımlara qədər geniş spektri əhatə edir.

Qədim və orta əsrlər: Müharibələr və dönüş nöqtələri

29 aprel tarixində baş verən ən qədim hadisələrdən biri 801-ci ildə İtaliyanın mərkəzi bölgəsində baş verən güclü zəlzələdir. Bu təbii fəlakət Roma və Spoleto şəhərlərinə ciddi ziyan vurmuşdur.

Orta əsrlərdə isə bu tarix daha çox hərbi hadisələrlə yadda qalıb. 1429-cu ildə fransız milli qəhrəmanı Janna d’Ark Orlean mühasirəsini yarmaq üçün şəhərə daxil olmuş və bununla da Fransa tarixində dönüş nöqtələrindən birinə imza atmışdır.

1492-ci ildə isə İspaniyada yəhudilərin ölkədən qovulması ilə bağlı qərarın elan edilməsi Avropa tarixində mühüm sosial-siyasi hadisələrdən biri kimi qeyd olunur.

Azərbaycan və region tarixi: Qafqazda qarşıdurmalar

VII əsrin ortalarında ərəb xilafəti qoşunları Qafqaz Albaniyası ərazisinə hücum etmiş, nəticədə Kür çayının sağ sahilini işğal etmişdir. Bu hadisə regionda uzunmüddətli qarşıdurmaların başlanğıcı oldu.

653-cü ilin 29 aprelində isə ərəb sərkərdəsi Salman ibn Rəbiə Bələncər döyüşü zamanı həlak olmuşdur. Bu hadisə ərəb-xəzər müharibələrinin mühüm epizodlarından biri hesab olunur.

Daha müasir dövrdə – 1918-ci ilin 29 aprelində erməni silahlı dəstələrinin Gümrü ətrafında azərbaycanlı əhaliyə qarşı qırğın törətməsi region tarixinin faciəli səhifələrindən biri kimi xatırlanır.

1992-ci ildə isə Azərbaycan ilə Cənubi Afrika Respublikası arasında diplomatik əlaqələrin qurulması ölkənin beynəlxalq münasibətlər sistemində yerini möhkəmləndirməsi baxımından əhəmiyyətli addım olmuşdur.

XX əsr: Müharibələr, siyasi qərarlar və qlobal hadisələr

XX əsrdə 29 aprel bir sıra mühüm hadisələrlə yadda qalıb.

1916-cı ildə Birinci Dünya müharibəsi zamanı Kutül-Əmmarə mühasirəsi nəticəsində Britaniya qüvvələri Osmanlı ordusuna təslim olmuşdur.

1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsinin son günlərində bir neçə mühüm hadisə baş verdi:

Adolf Hitler Berlin bunkerində Eva Braun ilə evləndi;
Almaniyanın İtaliyadakı qoşunları təslim aktını imzaladı;
ABŞ qoşunları Daxau həbs düşərgəsini azad etdi.

1967-ci ildə məşhur boksçu Muhammad Ali ABŞ ordusunda xidmət etməkdən imtina etdiyi üçün dünya çempionu titulundan məhrum edildi.

1975-ci ildə Vyetnam müharibəsinin son mərhələsində ABŞ Saigondan öz vətəndaşlarını təxliyə etməyə başladı ki, bu da müharibənin faktiki sonunu simvolizə etdi.

Müasir dövr: Qlobal hadisələr və dönüşlər

1992-ci ildə Los-Ancelesdə baş verən iğtişaşlar ABŞ tarixinin ən böyük şəhər qarşıdurmalarından biri kimi yadda qaldı və nəticədə onlarla insan həyatını itirdi.

1997-ci ildə Kimyəvi Silahların Qadağan Edilməsi Konvensiyası qüvvəyə mindi və bu, beynəlxalq təhlükəsizlik sahəsində mühüm dönüş nöqtəsi oldu.

2011-ci ildə Böyük Britaniya şahzadəsi Şahzadə Uilyam ilə Keyt Middltonun toy mərasimi dünya mediasının diqqət mərkəzində oldu.

29 aprel – Beynəlxalq günlər və mədəni əhəmiyyət

29 aprel həm də beynəlxalq səviyyədə qeyd olunan günlərlə əlamətdardır. Bu tarix UNESCO tərəfindən Beynəlxalq Rəqs Günü kimi təsis edilib. Bu gün rəqs sənətinin inkişafını və mədəniyyətlərarası əlaqələri təşviq etmək məqsədi daşıyır.

Bundan əlavə, BMT tərəfindən bu gün Kimyəvi Silahların Qurbanlarını Anma Günü kimi də qeyd olunur.

29 aprel tarixi müxtəlif dövrlərdə baş verən mühüm hadisələrlə zəngindir. Bu gün həm müharibələrin, həm diplomatik qərarların, həm də mədəni təşəbbüslərin izlərini daşıyır. Tarixin bu günü bizə göstərir ki, insanlıq həm faciələrlə, həm də tərəqqi ilə dolu mürəkkəb inkişaf yolu keçmişdir.

İlhamə HÜSEYNİ