06 Mart-Tarixin BU GÜNÜ

Tarixdə bəzi günlər var ki, həmin tarixlər bir çox mühüm hadisələrin şahidi olur. 6 mart da belə günlərdən biridir. Bu gün elm, siyasət, mədəniyyət və ictimai həyat sahələrində baş vermiş hadisələrlə tarixdə xüsusi yer tutur.

Azərbaycan tarixində 6 mart

Azərbaycan tarixində 6 mart daha çox milli ideologiyanın formalaşmasında mühüm rol oynamış görkəmli şəxsiyyətlərin xatirəsi ilə yadda qalır.

Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin vəfatı

6 mart Azərbaycanın dövlətçilik tarixində xüsusi yeri olan şəxsiyyət – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin anım günüdür. O, 1955-ci il martın 6-da Türkiyənin Ankara şəhərində vəfat edib. Rəsulzadə müsəlman Şərqində ilk parlamentli respublika olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından biri kimi tarixə düşüb. Onun “Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz” kəlamı Azərbaycan milli azadlıq ideyasının rəmzinə çevrilib.

“Fərhad və Şirin” operasının səhnəyə qoyulması

1911-ci il martın 6-da Bakıda Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında Mirzə Cəlal Yusifzadənin “Fərhad və Şirin” operasının ilk tamaşası nümayiş etdirilib. Nizami Gəncəvinin “Xosrov və Şirin” əsərinin motivləri əsasında yazılan bu opera Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında mühüm hadisələrdən biri hesab olunur.

Azərbaycan ədəbiyyatında xatirə günü

6 mart həm də nasir, dramaturq və publisist Yusif Əzimzadənin xatirə günü kimi qeyd olunur. O, Azərbaycan ədəbiyyatında realist üslubun inkişafına töhfə verən müəlliflərdən biri sayılır.

Dünya tarixində 6 mart

Mikelancelonun doğum günü

1475-ci il martın 6-da dünya incəsənətinin ən böyük nümayəndələrindən biri – italyan rəssam, heykəltəraş və memar Mikelancelo Buonarrotinin doğum günüdür. O, Renessans dövrünün ən görkəmli sənətkarlarından biri hesab olunur və “Davud” heykəli, “Sikstin kapellası” freskaları kimi şah əsərlərin müəllifidir.

Kimyada inqilabi kəşf – Dövri cədvəl

1869-cu il martın 6-da rus alimi Dmitri Mendeleyev kimyəvi elementlərin ilk dövri sistemini təqdim edib. Bu kəşf kimya elminin inkişafında böyük dönüş nöqtəsi hesab olunur və bu gün istifadə edilən dövri cədvəlin əsasını təşkil edir.

Aspirinin əmtəə nişanı kimi qeydiyyatı

1899-cu il martın 6-da dünyada geniş istifadə olunan dərman preparatı – aspirin əmtəə nişanı kimi qeydiyyata alınıb. Bu dərman sonradan ağrıkəsici və qızdırmasalıcı vasitə kimi bütün dünyada geniş yayılıb.

“Real Madrid” futbol klubunun yaradılması

1902-ci il martın 6-da İspaniyanın ən məşhur futbol klublarından biri olan Real Madrid yaradılıb. Klub sonradan dünya futbolunun ən titullu komandalarından birinə çevrilib.

ENIAC kompüterinin istifadəyə verilməsi

1946-cı il martın 6-da ABŞ-da ilk yüksək sürətli elektron kompüterlərdən biri olan ENIAC istifadəyə verilib. Bu cihaz müasir kompüter texnologiyasının inkişafında mühüm mərhələ hesab olunur.

Tarixdə 6 mart müxtəlif sahələrdə baş verən mühüm hadisələrlə yadda qalan günlərdən biridir. Bu tarix həm Azərbaycan dövlətçilik tarixində mühüm rol oynamış Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin xatirə günü, həm də dünya miqyasında elmi və mədəni nailiyyətlərin qeyd olunduğu tarix kimi əhəmiyyət daşıyır. Mendeleyevin dövri cədvəlinin təqdim olunması, məşhur sənətkar Mikelancelonun doğum günü və “Real Madrid” klubunun yaranması kimi hadisələr bu günün dünya tarixində də xüsusi yer tutduğunu göstərir.

İlhamə HÜSEYNİ